سندرم HELLP چیست؟

سندرم HELLP نوعی اختلال تهدید کننده زندگی است که معمولاً با مسمومیت حاملگی (پره اکلامپسی) همراه است، بیماری که در 5-8 درصد بارداری ها اتفاق می افتد و اغلب بعد از هفته 20 بارداری است.

پره اکلامپسی نیز می تواند در اوایل بارداری یا به ندرت پس از زایمان رخ دهد.

سندرم HELLP نوعی اختلال در کبد و خون است که در صورت عدم درمان می تواند کشنده باشد. علائم سندرم HELLP گسترده و مبهم است و تشخیص آن در اغلب موارد دشوار است. نام سندرم HELLP مخفف سه ناهنجاری عمده است که در تجزیه و تحلیل اولیه آزمایشگاه دیده می شود. شامل موارد زیر می شود:

همولیز

افزایش آنزیم های کبدی

تعداد پلاکت پایین

همولیز به تجزیه سلولهای قرمز خون گفته می شود. در افراد مبتلا به همولیز، گلبول های قرمز خیلی زود و خیلی سریع تجزیه می شوند. این ممکن است منجر به سطح گلبول های قرمز پایین شود و در نهایت منجر به کم خونی شود، بیماری که در آن خون اکسیژن کافی را به بقیه بدن نمی رساند.

افزایش آنزیم های کبدی نشان می دهد که کبد شما به درستی کار نمی کند. سلولهای ملتهب یا آسیب دیده کبدی مقادیر زیادی از مواد شیمیایی خاص، از جمله آنزیم ها را در خون شما نشت می کنند.

پلاکت ها اجزای خون شما هستند که به لخته شدن کمک می کنند. وقتی سطح پلاکت پایین باشد، خطر خونریزی بیش از حد افزایش می یابد. داروهایی زیادی وجود دارند که می‌توانند هر یک از مراحل تشکیل پلاکتی را تحت تاثیر قرار دهند. مثل فلوکونازول، ایبوپروفن و ناپروکسن .

تعداد طبیعی پلاکت، بین ۱۵۰ و ۴۰۰ میلیون به ازای هر میلی لیتر خون است. بسیاری از زنان از تعداد طبیعی پلاکت خون در دوران بارداری برخوردارند اما حدود هشت درصد از مادران باردار، تعداد پلاکت های خونشان افت خواهد کرد. اگر تعداد پلاکت های خون بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ می لیون در هر میلی لیتر خون باشد شما با کاهش پلاکت خون مواجه هستید. 

پلاکت خون پایین مادرمی تواند موجب پلاکت جنین شود، در واقع آنتی بادی که باعث می شود پلاکت پایین بیاید از جفت عبور می کند و موجب پایین آمدن پلاکت خون جنین نیز می شود و در این موارد ممکن است جنین خونریزی مغزی کند.

چنانچه پلاکت مادر زیر ۸۰ هزار تا باشد، به ویژه در سزارین نگران کننده است و اگر خونریزی لثه، بینی و یا کبودی در اندام ها دیده شود، لازم است به ماما یا پزشک مراجعه کرده و آزمایش خون انجام شود.

پلاکت بین ۱۵۰ هزار تا ۴۰۰ هزار در هر میلی‌متر مکعب خون برای بزرگسالان طبیعی است. در نوزادان این مقدار کمی بیشتر است. در بارداری نیز ممکن است پلاکت خون کاهش پیدا کند. پلاکت زیر ۵۰ هزار غیر طبیعی است و نیازمند پیگیری است.

پایین آمدن پلاکت خون در بارداری می تواند امری بسیار طبیعی باشد اما پایین بودن بیش از اندازه پلاکت های خونی در دوران بارداری می تواند نشانه مشکلی در بارداری باشد. این مشکل می تواند یک عارضه نادر پیش از مبتلا شدن به بیماری اکلامپسی در اواخر بارداری به نام سندرم HELLP باشد. در این حالت علائم زیر ایجاد می شود :

علائم پیش از اکلامپسی، مانند فشار خون بالا و پروتئین موجود در ادرار

حالت تهوع شدید

 تورم دست و صورت

سردرد شدید

سندرم HELLP نوعی اختلال نادر است که کمتر از 1 درصد از کل بارداری ها را درگیر می کند. با این حال، این یک نگرانی عمده برای سلامتی است و می تواند تهدید کننده زندگی مادر و نوزاد باشد. به طور کلی برای بهترین نتیجه، درمان سریع و زایمان است.

سندرم HELLP معمولاً در سه ماهه آخر بارداری ایجاد می شود، اما ممکن است زودتر اتفاق بیفتد، یا حتی بعد از زایمان وجود داشته باشد. علت علائم مشخص نیست. برخی از متخصصان معتقدند سندرم HELLP نوعی شدید از پره اکلامپسی است، عارضه بارداری که باعث فشار خون می شود. تقریباً 10-20 درصد زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا می شوند نیز به سندرم HELLP مبتلا می شوند.

همچنین فاکتورهای خاصی وجود دارد که می تواند خطر ابتلا به سندرم HELLP را افزایش دهد، مانند فشار خون بالا یا دیابت از قب، سن بالای مادر، حمل چند قلو مانند دوقلوها و سابقه قبلی پره اکلامپسی.

علائم سندرم HELLP چیست؟

علائم سندرم HELLP ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما شایع ترین آن شامل موارد زیر است:

احساس ناراحتی یا خستگی

درد معده، به ویژه در قسمت فوقانی شکم

حالت تهوع

استفراغ

سردرد

همچنین ممکن است تجربه کنید:

  • ورم، به خصوص در دست ها یا صورت
  • افزایش بیش از حد و ناگهانی وزن
  • تاری دید، از دست دادن بینایی یا سایر تغییرات بینایی
  • سردرد
  • درد شانه
  • درد هنگام تنفس عمیق

در موارد نادر نیز ممکن است دچار سردرگمی و تشنج شوید. این علائم و نشانه ها معمولاً نشانگر سندرم پیشرفته HELLP است و باید سریعاً توسط ماما یا پزشک بررسی شود.

عوامل خطر سندرم HELLP چیست؟

علت سندرم HELLP ناشناخته است، اما عوامل خاصی وجود دارد که ممکن است خطر ابتلا به آن را افزایش دهد.

پره اکلامپسی بزرگترین عامل خطر است. این بیماری با فشار خون بالا مشخص می شود و به طور معمول در سه ماهه آخر بارداری اتفاق می افتد. اما ممکن است در اوایل بارداری یا پس از زایمان (در موارد نادر) بروز کند. همه زنان باردار مبتلا به پره اکلامپسی به سندرم HELLP مبتلا نخواهند شد.

سایر عوامل خطر برای HELLP عبارتند از:

  • بالای 35 سال
  • چاق بودن
  • بارداری قبلی
  • مبتلا به دیابت یا بیماری کلیوی
  • فشار خون بالا
  • سابقه پره اکلامپسی

اگر در بارداری قبلی به این بیماری مبتلا باشید، در معرض خطر بیشتری برای سندرم HELLP هستید. یک مطالعه نشان داد که خطر عود اختلالات فشار خون بالا، از جمله پره اکلامپسی و HELLP، در بارداری های آینده حدود 18 درصد است.