کیست های تخمدان

تخمدان ها بخشی از سیستم تولید مثل زنان هستند. آنها در پایین شکم در دو طرف رحم قرار دارند. زنان دارای دو تخمدان هستند که تخمک تولید می کند و همچنین هورمون های استروژن و پروژسترون ترشح می کنند.

گاهی اوقات کیسه ای پر از مایع به نام کیست در یکی از تخمدان ها ایجاد می شود. بسیاری از خانمها در طول زندگی خود حداقل به یک کیست مبتلا می شوند. در بیشتر موارد کیست ها بدون درد هستند و علائمی ندارند.

انواع کیست تخمدان

انواع مختلفی از کیست تخمدان وجود دارد مانند کیست های درموئید و کیست های آندومتریوما. با این حال کیست های عملکردی شایع ترین نوع هستند. دو نوع کیست عملکردی شامل کیست های فولیکول و جسم زرد است.

کیست فولیکولر

در طی چرخه قاعدگی زنان  تخمک در کیسه ای به نام فولیکول رشد می کند. این کیسه در داخل تخمدان قرار دارد. در بیشتر موارد  این فولیکول یا کیسه پاره شده و تخمک آزاد می کند. اما اگر فولیکول باز نشود مایع درون فولیکول می تواند روی تخمدان کیست ایجاد کند.


کیست کورپوس لوتئوم(جسم زرد)

کیسه های فولیکول معمولاً پس از آزاد شدن تخمک حل می شوند. اما اگر کیسه حل نشود و دهانه فولیکول باز نشود، مایع اضافی می تواند در داخل کیسه ایجاد شود و این تجمع مایعات باعث ایجاد کیست جسم زرد می شود. علائم درد تیر کشنده، نفخ و پری یا سنگینی شکم، درد پشت و ران ها، مقاربت دردناک، افزایش وزن، دیسمنوره (قاعدگی دردناک)، نیاز فوری به دفع ادرار، مشکل در تخلیه مثانه، مشکل در تخلیه کامل روده ها و خونریزی غیر طبیعی رحمی می توانند در کیست کورپوس لوتئوم مشاهده شود.

کیست های درموئید

 رشد کیسه مانند در تخمدان ها که می تواند حاوی مو، چربی و سایر بافت ها باشد.

سیست آدنوم

کیست هایی با رشد غیرسرطانی اند که می توانند در سطح خارجی تخمدان ایجاد شوند.

آندومتریوم

 بافت هایی که به طور طبیعی در داخل رحم رشد می کنند می توانند در خارج از رحم ایجاد شده و به تخمدان ها متصل شوند و در نتیجه کیست ایجاد شود.

برخی از زنان به بیماری به نام سندرم تخمدان پلی کیستیک مبتلا می شوند. این شرایط به این معنی است که تخمدان ها حاوی تعداد زیادی کیست کوچک هستند. می تواند باعث بزرگ شدن تخمدان شود. در صورت عدم درمان تخمدان های پلی کیستیک می توانند باعث ناباروری شوند.

کیست هموراژیک

خونریزی در کیست‌های تخمدانی باعث کیست هموراژیک می شود. علت ایجاد این کیست‌ها مشکلات در تخمک‌گذاری است. معمولا این کیست ها علائمی ندارند و اغلب طی سونوگرافی لگنی دیده می شوند.

 کیست  هموراژیک کوچک یا متوسط علامتی از درد ندارد و در طی چند ماه خود به خود از بین می رود. اما اگر یک کیست بزرگتر از 8 تا 10 سانتیمتر، احساس فشار و سنگینی در لگن و دردناک باشد، جراحی راهکار درمانی خواهد بود.

علائم کیست تخمدان

اغلب اوقات کیست تخمدان علائمی ایجاد نمی کند. با این حال علائم می توانند با رشد کیست ظاهر شوند. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:


  • نفخ شکم یا تورم
  • حرکات روده ای دردناک
  • درد لگن قبل یا در طول چرخه قاعدگی
  • مقاربت دردناک
  • درد در کمر یا ران ها
  • حساسیت پستان
  • تهوع و استفراغ

علائم شدید کیست تخمدان که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند عبارتند از:

  • درد شدید یا شدید لگن
  • تب
  • ضعف یا سرگیجه
  • تنفس سریع و پی در پی

این علائم می تواند پارگی کیست یا پیچ خوردگی تخمدان را نشان دهد. هر دو عارضه اگر زود درمان نشوند می توانند عواقب جدی داشته باشند.

عوارض کیست تخمدان

بیشتر کیست های تخمدان خوش خیم هستند و به طور طبیعی و بدون درمان خود به خود از بین می روند. این کیست ها علائم کمی ایجاد می کنند. اما در یک مورد نادر پزشک ممکن است در طی یک معاینه معمول توده کیستیک تخمدان را تشخیص دهد.

پیچ خوردگی تخمدان یکی دیگر از عوارض نادر کیست تخمدان است. این زمانی است که کیست بزرگ باعث پیچ خوردن تخمدان یا حرکت از موقعیت اصلی خود می شود. خونرسانی به تخمدان قطع شده و در صورت عدم درمان می تواند باعث آسیب یا مرگ بافت تخمدان شود. پیچش تخمدان اگرچه غیر معمول است، تقریباً 3 درصد از جراحی های اورژانس زنان را تشکیل می دهد.

کیست های پاره شده که نادر نیز هستند می توانند باعث درد شدید و خونریزی داخلی شوند. این عارضه خطر ابتلا به عفونت را افزایش می دهد و در صورت عدم درمان می تواند زندگی را تهدید کند.

تشخیص کیست تخمدان

ماما یا پزشک شما می تواند کیست تخمدان را طی معاینه معمول لگن تشخیص دهد. آنها ممکن است متوجه تورم یکی از تخمدان های شما شوند و برای تایید وجود کیست آزمایش سونوگرافی را انجام دهند. سونوگرافی نوعی آزمایش تصویربرداری است که از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصویری از اندام های داخلی شما استفاده می کند. سونوگرافی به تعیین اندازه، محل، شکل و ترکیب (جامد یا مایع پر شده) کیست کمک می کند.

ابزارهای تصویربرداری که برای تشخیص کیست تخمدان استفاده می شود عبارتند از:

سی تی اسکن: دستگاه تصویربرداری از بدن است که برای ایجاد تصاویر مقطعی از اندام های داخلی استفاده می شود.

MRI :آزمایشی است که از میدان های مغناطیسی برای تولید تصاویر عمیق از اندام های داخلی استفاده می کند.

از آنجا که اکثر کیست ها پس از چند هفته یا چند ماه از بین می روند، ممکن است بلافاصله یک برنامه درمانی توصیه نشود. در عوض ممکن است آزمایش سونوگرافی را طی چند هفته یا چند ماه برای بررسی وضعیت شما تکرار کنند.

اگر در وضعیت شما تغییری ایجاد نشود یا اندازه کیست افزایش یابد، آزمایشات اضافی را برای تعیین سایر علل علائم شما درخواست می شوند که شامل:

  • تست بارداری 
  • آزمایش سطح هورمون برای بررسی موارد مرتبط با هورمون، مانند استروژن یا پروژسترون زیاد
  • آزمایش خون CA-125 برای غربالگری سرطان تخمدان


درمان کیست تخمدان

اگر این بیماری به خودی خود از بین نرود یا بزرگتر شود، برای کوچک شدن یا از بین بردن کیست دارو تجویز خواهد شد.

قرص های جلوگیری از بارداری

اگر کیست تخمدان راجعه دارید داروهای ضد بارداری خوراکی برای جلوگیری از تخمک گذاری و جلوگیری از ایجاد کیست های جدید تجویز می شود. پیشگیری از بارداری خوراکی همچنین می تواند خطر ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش دهد. 


لاپاراسکوپی

اگر کیست شما کوچک باشد و نتیجه آزمایش تصویربرداری برای رد سرطان باشد لاپاروسکوپی می تواند انتخاب مناسبی برای خارج کردن کیست باشد. با انجام لاپاراسکوپی یک برش کوچک در نزدیکی ناف شما ایجاد کرده و سپس یک ابزار کوچک را برای برداشتن کیست به شکم شما وارد می شود.

لاپاراتومی

اگر کیست بزرگی دارید پزشک با جراحی می تواند کیست را از طریق یک برش بزرگ در شکم شما خارج کند. آنها بیوپسی فوری (نمونه برداری) انجام می دهند و اگر تشخیص دهند که کیست سرطانی است، ممکن است برای برداشتن تخمدان ها و رحم شما عمل برداشتن رحم انجام دهند.

پیشگیری از کیست تخمدان

نمی توان از کیست تخمدان جلوگیری کرد. با این حال معاینات معمول زنان و زایمان می تواند کیست تخمدان را زود تشخیص دهد. کیست های خوش خیم تخمدان سرطانی نمی شوند. علائم سرطان تخمدان می تواند علائم کیست تخمدان را تقلید کند. بنابراین مهم است که یک تشخیص صحیح دریافت کنید. اگر هر کدام از علایم زیر را داشتین، با ماما یا پزشک خود درمیان بگذارید:

  • تغییرات در چرخه قاعدگی شما
  • درد مداوم لگن
  • از دست دادن اشتها
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • احساس پری و سنگینی شکم

معمولا پیش آگهی قبل از یائسگی با کیست تخمدان خوب است. بیشتر کیست ها طی چند ماه از بین می روند. با این حال کیست های مکرر تخمدان می تواند در زنان یائسه و زنانی که عدم تعادل هورمون دارند رخ دهد.

در صورت عدم درمان برخی کیست ها می توانند قدرت باروری را کاهش دهند. این مورد با آندومتریوم و سندرم تخمدان پلی کیستیک شایع است. برای بهبود باروری پزشک می تواند کیست را خارج یا کوچک کند. کیست های عملکردی، سیست آدنوم ها و کیست های درموئید تاثیری در باروری ندارند.

خطر ابتلا به کیست سرطانی یا سرطان تخمدان پس از یائسگی افزایش می یابد. اما کیست تخمدان خطر سرطان تخمدان را افزایش نمی دهد. اگر قطر کیست بیش از 5 سانتی متر باشد، برخی از پزشکان آن را برمی دارند.

برخی از کیست های تخمدان با کاهش قدرت باروری در ارتباط هستند در حالی که برخی دیگر خیر. آندومتریوم و کیست ناشی از سندرم تخمدان پلی کیستیک ممکن است توانایی بارداری زن را کاهش دهد. کیست های عملکردی، کیست های درموئید و سیست آدنوماها با مشکل بارداری همراه نیستند، مگر اینکه بزرگ باشند. درمان کیست تخمدان در حین بارداری ممکن است به نوع یا اندازه کیست بستگی داشته باشد. بیشتر کیست ها خوش خیم هستند و نیازی به مداخله جراحی ندارند. با این حال اگر کیست از نظر سرطان مشکوک باشد یا کیست پاره شود یا پیچ خورده باشد یا خیلی بزرگ باشد، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید.