فیبروم رحمی چیست؟

فیبروم ها رشد غیرطبیعی تومور هایی هستند که در رحم زن یا روی آن ایجاد می شوند. بعضی اوقات این تومورها کاملاً بزرگ می شوند و باعث درد شدید شکم و پریودهای شدید می شوند. در موارد دیگر  هیچ علائم و نشانه ای ایجاد نمی کنند. این رشد معمولاً خوش خیم یا غیرسرطانی است. علت فیبروم مشخص نیست.

فیبروم ها با نام های زیر نیز شناخته می شوند:

  • لیومیوم
  • میوم
  • میوم های رحمی
  • فیبروما

حدود 80 درصد زنان تا 50 سالگی آنها را دارند. با این حال اکثر زنان هیچ علائمی ندارند و ممکن است هرگز از داشتن فیبروئید مطلع نشوند.


انواع مختلف فیبروم چیست؟

نوع فیبروم بستگی به محل آن در رحم دارد.

فیبروم های اینترامورال (داخل  عضله رحم)

فیبروم های داخل رحمی رایج ترین نوع فیبروم هستند. این نوع در دیواره عضلانی رحم ظاهر می شوند. فیبروم های داخل رحمی ممکن است بزرگتر شوند و باعث کشش رحم گردند. افرادی که این نوع فیبروم را دارند، ممکن است دچار خونریزی های شدید قاعدگی شوند و البته با رشد فیبروم به سمت حفره رحم، علائم خونریزی شدید قاعدگی بیشتر می شود. احتمال ناباروری و سقط جنین در فیبروم های اینترامورال بیشتر است. 

 فیبروم ساب سروزال

فیبروئیدهای زیر سروزی در قسمت خارجی رحم شما اما چسبیده به رحم است که به آن سروز گفته می شود. ممکن است به اندازه کافی بزرگ شوند تا رحم شما از یک طرف بزرگتر به نظر برسد. فیبروم های ساب سروزال ممکن است به دلیل بزرگی علامتهایی مثل نفخ یا فشار آمدن به مثانه، تکرر ادرار یا فشار به روده ایجاد کنند که منجر به یبوست می شود. اما در مواردی هم فیبروم های ساب سروزال می توانند بدون علامت باشند.

فیبروم پدانکوله (ساقه دار)

تومورهای زیر سرم می توانند یک ساقه ایجاد کنند، یک پایه باریک که تومور را پشتیبانی می کند. 

فیبروم  ساب موکوزال (زیر مخاط)

این نوع تومورها در لایه عضلانی میانی یا میومتر در رحم شما ایجاد می شوند. تومورهای زیر مخاط به اندازه انواع دیگر شایع نیستند. این مدل فیبروم ها از بقیه انواع فیبروم ها مهم تر هستند چرا که می توانند باعث خونریزی قاعدگی طولانی و سنگین شوند. 

از طرف دیگر فیبروم های ساب موکوزال معمولا می توانند منجر به ناباروری، سقط جنین و زایمان زودرس شوند.

چه کسانی در معرض خطر فیبروم هستند؟

اگر یک یا چند عامل خطر زیر وجود داشته باشند، خطر بیشتری برای ابتلا به فیبروم وجود دارد:


  • بارداری
  • سابقه خانوادگی فیبروم
  • سن 30 سال یا بالاتر
  • زنان نژاد آفریقایی آمریکایی
  • وزن بدن بالا

علائم فیبروم چیست؟

علائم شما به تعداد تومورها و همچنین محل و اندازه آنها بستگی خواهد داشت. به عنوان مثال فیبروم زیر مخاط ممکن است باعث خونریزی شدید قاعدگی و مشکل در بارداری شود.

اگر تومور شما بسیار کوچک باشد یا در دوره یائسگی باشید، ممکن است هیچ علائمی نداشته باشید. فیبروم ها در دوران یائسگی و بعد از آن ممکن است کوچک شوند. این به این دلیل است که زنان در دوره یائسگی دچار افت میزان استروژن و پروژسترون می شوند، هورمون هایی که رشد فیبروم را تحریک می کنند.

علائم فیبروم ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • خونریزی شدید بین یا در طول دوره های قاعدگی که شامل لخته های خون باشد
  • درد در لگن یا کمر
  • افزایش گرفتگی قاعدگی یا درد های قاعدگی
  • افزایش ادرار
  • درد در هنگام مقاربت
  • طول کشیدن قاعدگی بیش از حد معمول 
  • فشار یا پری در پایین شکم
  • تورم یا بزرگ شدن شکم

چگونه فیبروم ها تشخیص داده می شوند؟

برای تشخیص صحیح باید برای معاینه لگن به متخصص زنان مراجعه کنید. این معاینه برای بررسی وضعیت، اندازه و شکل رحم شما استفاده می شود. ممکن است به آزمایشات دیگری نیز نیاز داشته باشید که شامل موارد زیر است:

سونوگرافی

در سونوگرافی از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصاویر رحم روی صفحه استفاده می شود. به شما این امکان را می دهد که پزشک ساختارهای داخلی آن و هر نوع فیبروم موجود را ببیند. 

سونوگرافی ترانس واژینال که در آن پروب سونوگرافی به واژن وارد می شود، ممکن است تصاویر واضح تری ارائه دهد زیرا در این روش به رحم نزدیکتر است.

ام آر آی لگن

این آزمایش تصویربرداری عمیق، تصاویری از رحم، تخمدان ها و سایر اندام های لگن شما را تولید می کند.

فیبروم چگونه درمان می شود؟

پزشک شما براساس سن، اندازه فیبروئیدها و سلامت کلی شما یک برنامه درمانی تهیه خواهد کرد. ممکن است ترکیبی از درمان ها دریافت کنید.

درمان های خانگی و درمان های طبیعی

برخی از درمان های خانگی و درمان های طبیعی می توانند تأثیر مثبتی بر فیبروم داشته باشند، از جمله:

  • طب سوزنی
  • یوگا
  • ماساژ
  • اعمال گرما برای گرفتگی عضلات (در صورت خونریزی شدید از گرما خودداری کنید)

تغییرات رژیم غذایی نیز می تواند کمک کند. از گوشت و غذاهای پرکالری پرهیز کنید. در عوض غذاهای سرشار از فلاونوئیدها، سبزیجات سبز، چای سبز و ماهیان آب سرد مانند ماهی تن یا ماهی آزاد را انتخاب کنید.

کنترل سطح استرس و کاهش وزن در صورت اضافه وزن نیز می تواند برای زنان مبتلا به فیبروم مفید باشد.

داروها

داروهایی برای تنظیم سطح هورمون شما ممکن است برای کوچک شدن فیبروم تجویز شوند.

آگونیست های آزاد کننده هورمون گنادوتروپین (GnRH) ، باعث کاهش سطح استروژن و پروژسترون می شوند. این امر در نهایت باعث قطع قاعدگی و کوچک شدن فیبروم می شود.

آنتاگونیست های GnRH همچنین به کوچک شدن فیبروم کمک می کنند. آنها با جلوگیری از تولید هورمون FSH و هورمون  LH در بدن شما کار می کنند.

گزینه های دیگری که می تواند به کنترل خونریزی و درد کمک کند، اما باعث کاهش یا از بین بردن فیبروم نمی شود عبارتند از:


  • دستگاه داخل رحمی (IUD) که هورمون پروژستین را آزاد می کند
  • مسکن های ضد التهابی بدون نسخه (OTC) مانند ایبوپروفن 
  • قرص های جلوگیری از بارداری
  • عمل جراحی

ممکن است جراحی برای از بین بردن رشدهای بسیار بزرگ یا متعدد انجام شود. این به عنوان میومکتومی شناخته می شود. میومکتومی شکمی شامل ایجاد یک برش بزرگ در شکم برای دسترسی به رحم و برداشتن فیبروم ها است. با استفاده از چند برش کوچک که ابزار جراحی و دوربین در آن قرار داده می شود، می توان از طریق لاپاراسکوپی نیز این جراحی را انجام داد. فیبروم ممکن است بعد از جراحی دوباره رشد کند.

اگر وضعیت شما بدتر شود، یا اگر هیچ روش درمانی دیگری مؤثر نباشد، پزشک ممکن است عمل برداشتن رحم را انجام دهد.

روشهای غیرتهاجمی یا کم تهاجمی

یک روش جراحی جدیدتر و کاملا غیرتهاجمی جراحی سونوگرافی اجباری (FUS) است. شما در داخل دستگاه MRI مخصوص دراز کشیده اید که به پزشکان امکان می دهد داخل رحم شما را تجسم کنند. امواج صوتی با انرژی زیاد و با فرکانس بالا به سمت فیبروم ها سوق داده می شوند تا آنها را از بین ببرند یا از بین ببرند.

روشهای دیگر مانند استفاده از منابع گرما، جریان الکتریکی یا لیزر، فیبروم را کوچک می کند در حالی که کرایو فیبروم را منجمد می کند. فرسایش آندومتر شامل قرار دادن یک وسیله خاص در رحم شما برای از بین بردن پوشش رحم با استفاده از گرما، جریان الکتریکی، آب گرم یا سرمای شدید است.

یکی دیگر از گزینه های غیر جراحی، آمبولیزاسیون شریان رحم است. در این روش  ذرات کوچک به منظور قطع جریان خون فیبروئیدها به رحم تزریق می شوند.

در بلند مدت چه انتظاری می توان داشت؟

پیش آگهی شما به اندازه و محل فیبروم بستگی دارد. اگر فیبروم ها کوچک باشند یا علائمی ایجاد نکنند، ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند.

اگر باردار هستید و فیبروم دارید، پزشک شرایط شما را به دقت کنترل می کند. در بیشتر موارد فیبروم ها در دوران بارداری مشکلی ایجاد نمی کنند. اگر تصمیم به باردار شدن با فیبروم را دارید با پزشک خود صحبت کنید.