دیابت بارداری چیست؟

در دوران بارداری ممکن است برای برخی از خانم ها افزایش سطح قند خون بوجود آید. این بیماری به عنوان دیابت بارداری (GDM) یا دیابت بارداری شناخته می شود. دیابت بارداری به طور معمول بین هفته های 24 و 28 بارداری ایجاد می شود.

طبق مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها تخمین زده می شود که در 2 تا 10 درصد بارداری ها دیابت بارداری رخ دهد.

اگر در دوران بارداری به دیابت بارداری مبتلا می شوید، به این معنی نیست که قبل از بارداری دیابت داشته اید یا بعد از آن به آن مبتلا خواهید شد. اما دیابت حاملگی خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را در آینده افزایش می دهد.

اگر تشخیص، کنترل و درمان ضعیفی داشته باشید، همچنین می تواند خطر ابتلا به دیابت در کودک شما را افزایش دهد و خطر عوارض را برای شما و کودک در دوران بارداری و زایمان افزایش دهد.

علائم دیابت بارداری چیست؟

به ندرت پیش می آید که دیابت حاملگی علائم ایجاد کند. اگر علائمی را تجربه کنید احتمالاً خفیف خواهد بود. آنها ممکن است شامل موارد زیر باشد:


  • خستگی
  • تاری دید
  • تشنگی بیش از حد
  • نیاز بیش از حد به دفع ادرار

چه عواملی باعث دیابت بارداری می شوند؟

علت دقیق دیابت بارداری ناشناخته است  اما احتمالاً هورمون ها در این امر نقش دارند. هنگامی که باردار هستید، بدن مقادیر بیشتری از برخی هورمون ها را تولید می کند از جمله:

  • لاکتوژن جفت انسانی (HPL)
  • هورمونهایی که مقاومت به انسولین را افزایش می دهند.

این هورمون ها روی جفت شما تأثیر می گذارند و به پایداری بارداری کمک می کنند. با گذشت زمان  میزان این هورمون ها در بدن شما افزایش می یابد. آنها ممکن است بدن شما را در برابر انسولین  هورمونی تنظیم کننده قند خون مقاوم کنند.

انسولین به انتقال گلوکز از خون به داخل سلول ها کمک می کند، جایی که برای انرژی استفاده می شود. در بارداری بدن شما به طور طبیعی کمی مقاوم به انسولین می شود، به طوری که گلوکز بیشتری در جریان خون شما وجود دارد تا به کودک منتقل شود. اگر مقاومت به انسولین بیش از حد شدید شود، ممکن است سطح گلوکز خون غیر طبیعی افزایش یابد. این می تواند باعث دیابت بارداری شود.

چه کسانی در معرض خطر دیابت بارداری هستند؟

در موارد زیر احتمال ابتلا به دیابت بارداری بیشتری وجود دارد:

  • سن بالای 25 سال 
  • فشار خون بالا 
  • سابقه خانوادگی دیابت 
  • اضافه وزن قبل از بارداری 
  • اضافه وزن بیش از حد در حین بارداری 
  • دوقلویی یا چند قلویی
  • سابقه تولد نوزادی با وزن بیش از 4000 گرم 
  • سابقه دیابت بارداری در حاملگی های قبلی
  • سقط جنین یا مرده زایی بدون دلیل 
  • مصرف طولانی مدت گلوکوکورتیکوئیدها 
  • سابقه سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) و بیماری آکانتوز نیگریکانس و یا سایر بیماری هایی که با مقاومت به انسولین همراه هستند
  •  نژاد آفریقایی، آمریکایی، آسیایی

چگونه دیابت بارداری تشخیص داده می شود؟

انجمن دیابت آمریکا (ADA) پزشکان را تشویق می کند که زنان باردار را به طور منظم از نظر علائم دیابت بارداری تحت غربالگری قرار دهند. اگر در ابتدای بارداری هیچ سابقه دیابت و سطح طبیعی قند خون ندارید، ماما یا پزشک شما احتمالاً شما را از نظر ابتلا به دیابت بارداری در 24 تا 28 هفتگی بارداری تحت معاینه قرار می دهد.

تست چالش گلوکز

برخی از پزشکان ممکن است با آزمایش چالش گلوکز شروع کنند. هیچ آمادگی برای این آزمایش لازم نیست.

شما یک محلول گلوکز خواهید نوشید. بعد از یک ساعت، آزمایش خون دریافت خواهید کرد. اگر سطح قند خون شما بالا باشد، پزشک ممکن است یک آزمایش تحمل گلوکز خوراکی سه ساعته انجام دهد. این آزمایش دو مرحله ای است.

بعضی از پزشکان به طور کلی از تست چالش گلوکز صرف نظر می کنند و فقط یک تست تحمل گلوکز دو ساعته انجام می دهند. این آزمایش یک مرحله ای در نظر گرفته می شود.

1) آزمون یک مرحله ای

پزشک با آزمایش سطح قند خون ناشتا شروع خواهد کرد.

آنها از شما می خواهند محلول حاوی 75 گرم (گرم) گلوکز بنوشید.

آنها بعد از یک ساعت و دو ساعت دوباره سطح قند خون شما را آزمایش می کنند.

در صورت داشتن هر یک از مقادیر قند خون زیر، آنها دیابت حاملگی را تشخیص می دهند.

  • سطح قند خون ناشتا بیشتر یا مساوی با 92 میلی گرم در دسی لیتر (میلی گرم در دسی لیتر)
  • سطح قند خون یک ساعته بیشتر یا برابر با 180 میلی گرم در دسی لیتر
  • سطح قند خون دو ساعته بیشتر یا برابر با 153 میلی گرم در دسی لیتر


2) آزمون دو مرحله ای

برای آزمون دو مرحله ای  نیازی به ناشتایی نخواهید داشت.

آنها از شما می خواهند یک محلول حاوی 50 گرم قند بنوشید.

آنها بعد از یک ساعت قند خون شما را آزمایش می کنند. آستانه تعیین این موضوع توسط ماما یا پزشک تعیین می شود.

در آزمایش دوم، پزشک با آزمایش سطح قند خون ناشتا شروع می کند.

آنها از شما می خواهند یک محلول با 100 گرم قند در آن بنوشید.

آنها یک، دو و سه ساعت بعد قند خون شما را آزمایش می کنند.


چرا باید نگران دیابت نوع 2 هم باشم؟

ADA همچنین پزشکان را تشویق می کند تا در ابتدای بارداری زنان را از نظر دیابت نوع 2 غربال کنند. اگر فاکتورهای خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را دارید، ماما یا پزشک احتمالاً در اولین ویزیت قبل از تولد شما را از نظر شرایط آزمایش می کند.


این عوامل خطرات عبارتند از:

  • اضافه وزن داشتن
  • بی تحرک بودن
  • فشار خون بالا
  • داشتن مقادیر کم کلسترول خوب (HDL) در خون
  • داشتن مقادیر بالای تری گلیسیرید در خون شما
  • داشتن سابقه خانوادگی دیابت
  • داشتن سابقه دیابت حاملگی، پیش دیابت یا علائم مقاومت به انسولین
  • سابقه تولد نوزادی با وزن بیش از 4000 گرم 


آیا انواع مختلف دیابت بارداری وجود دارد؟

دیابت بارداری به دو دسته تقسیم می شود.

کلاس A1 برای توصیف دیابت حاملگی استفاده می شود که می تواند فقط از طریق رژیم غذایی کنترل شود.

 افراد مبتلا به دیابت حاملگی کلاس A2 برای کنترل وضعیت خود به انسولین یا داروهای خوراکی نیاز دارند.


دیابت بارداری چگونه درمان می شود؟

اگر مبتلا به دیابت بارداری هستید، برنامه درمانی شما به سطح قند خون در طول روز بستگی دارد.

در بیشتر موارد ماما یا پزشک به شما توصیه می کند قبل و بعد از غذا قند خون خود را آزمایش کنید و با تغذیه سالم و ورزش منظم وضعیت خود را کنترل کنید.

در برخی موارد در صورت لزوم ممکن است تزریق انسولین را نیز اضافه کنند. فقط 10 تا 20 درصد از زنان مبتلا به دیابت بارداری برای کنترل قند خون خود به انسولین نیاز دارند.

اگر ماما یا پزشک شما را تشویق کند که سطح قند خون خود را کنترل کنید، ممکن است دستگاه مخصوص کنترل قند را در اختیار شما قرار دهد.

آنها همچنین ممکن است تزریق انسولین را برای شما تجویز کنند تا زمانی که شما زایمان کنید. از پزشک خود در مورد زمان بندی مناسب تزریق انسولین در رابطه با وعده های غذایی و ورزش بپرسید تا از کاهش قند خون جلوگیری کنید.

پزشک همچنین می تواند به شما بگوید که اگر سطح قند خون شما خیلی پایین بیاید یا به طور مداوم بالاتر از حد مجاز باشد، چه کاری باید انجام دهید.

در صورت ابتلا به دیابت بارداری چه چیزی باید بخورم؟

رژیم متعادل کلید اصلی مدیریت صحیح دیابت بارداری است. به طور خاص، زنان مبتلا به دیابت بارداری باید توجه ویژه ای به مصرف کربوهیدرات، پروتئین و چربی خود داشته باشند.

خوردن منظم (هر چند ساعت یکبار) همچنین می تواند به شما در کنترل سطح قند خون کمک کند.

کربوهیدرات ها

فاصله مناسب از غذاهای حاوی کربوهیدرات به جلوگیری از افزایش قند خون کمک می کند.

ماما یا پزشک به شما کمک می کند دقیقاً مقدار کربوهیدرات های روزانه را تعیین کنید. همچنین ممکن است توصیه کنند برای کمک به برنامه های غذایی به یک متخصص تغذیه مراجعه کنید.

گزینه های سالم کربوهیدرات عبارتند از:


  • غلات کامل
  • برنج قهوه ای
  • لوبیا، نخود، عدس و سایر حبوبات
  • سبزیجات نشاسته ای
  • میوه های کم قند
  • پروتئین

زنان باردار باید هر روز دو تا سه وعده پروتئین بخورند. منابع خوب پروتئین شامل گوشت و مرغ بدون چربی و ماهی است.

چربی

چربی های سالم که باید در رژیم غذایی خود بگنجانید شامل آجیل، دانه ها، روغن زیتون و آووکادو هستند.

چه عوارضی با دیابت بارداری همراه است؟

اگر دیابت بارداری شما ضعیف کنترل شود، ممکن است سطح قند خون بالاتر از حد مجاز در طول بارداری باقی بماند. این می تواند منجر به عوارضی شود و بر سلامت کودک شما تأثیر بگذارد. به عنوان مثال  هنگامی که کودک شما متولد می شود ممکن است علایم زیر را داشته باشد:

وزن بالا هنگام تولد

مشکلات تنفسی

قند خون پایین

دیستوشی شانه، که باعث می شود شانه های نوزاد در حین زایمان در کانال تولد گیر کند.

بعداً ممکن است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت باشند. به همین دلیل بسیار مهم است که با دنبال کردن برنامه درمانی توصیه شده توسط ماما یا پزشک خود گام هایی برای مدیریت دیابت بارداری خود بردارید.


چشم انداز دیابت بارداری چیست؟

قند خون شما باید پس از زایمان به حالت طبیعی برگردد. اما ابتلا به دیابت حاملگی خطر ابتلا به دیابت نوع 2 در اواخر زندگی را افزایش می دهد. از ماما یا پزشک خود بپرسید که چگونه می توانید خطر ابتلا به این شرایط و عوارض ناشی از آن را کاهش دهید.


آیا می توان از دیابت بارداری پیشگیری کرد؟

جلوگیری از دیابت بارداری به طور کامل امکان پذیر نیست. با این حال  پذیرش عادت های سالم می تواند شانس ابتلا به این بیماری را کاهش دهد.

اگر باردار هستید و یکی از عوامل خطر دیابت بارداری را دارید سعی کنید یک رژیم غذایی سالم داشته باشید و به طور منظم ورزش کنید. حتی فعالیت های سبک مانند پیاده روی نیز ممکن است مفید باشد.

اگر قصد دارید در آینده نزدیک باردار شوید و اضافه وزن دارید، یکی از بهترین کارهایی که می توانید انجام دهید این است که برای کاهش وزن با ماما یا پزشک خود و کارشناس تغذیه صحبت کنید. حتی کاهش مقدار کمی وزن می تواند به شما در کاهش خطر ابتلا به دیابت بارداری کمک کند.